เบื่อชีวิตเมือง มาบ้านนอกกับลุงสิ

เรื่องราวของความพิลึกพิลั่นในคำตอบต่อคำถามเกี่ยวกับปรากฏการทางธรรมชาติมีให้เห็นอยู่ทุกชาติทุกภาษา ความสำคัญของเรื่องราวเหล่านั้นมีได้ตั้งแต่เป็นนิทานพื้นบ้านเพื่อความบันเทิง คติสอนใจ กระทั่งถึงลัทธิความเชื่อที่มีอำนาจเหนือชีวิต ดังเรื่องเล่าของนางไม้เอคโคผู้เลียนเสียงของชาวโยนก ไก่ขันเวลาเช้าของชาวอาทิตย์อุทัย หรือในชมพูทวีปก็มีคำตอบถึงเหตุผลที่งูมีพิษ พวกเขายังบอกด้วยว่าพระจันทร์ ที่เว้าแหว่งไปก็เพราะโดนสาปให้เป็นฝีในท้อง ขยับมาใกล้ตัวเรา ก็มีเรื่องราวของกานายประกันผู้พลาดท่าเสียทีให้นกรุ้ง เป็นต้น

เรื่องเล่าของการอธิบายความเป็นศัตรูกันของสัตว์ในธรรมชาติ ก็รวมอยู่ในนั้น ตัวอย่างเรื่องราวประเภทนี้มีนกและงู คือครุฑกับนาคเป็นอาทิ ปรากฏในเทพปกรณัมสมัยโบราณของอินเดีย แต่ที่จะเล่าต่อจากนี้ คือเรื่องของกาและนกเค้า เพราะบางคนอาจยังไม่รู้ว่าสัตว์ทั้งสองเป็นศัตรูกันตามธรรมชาติ

เรื่องราวของการเป็นอริกันของกาและนกเค้าถูกแต่งเป็นนิทานเล่าขานกันมาตั้งแต่โบราณ โดยธรรมชาติแล้ว นกเค้าจะจิกตีอีกาในตอนกลางคืนให้อีกาถึงตาย และเวลากลางวัน อีกาก็จะจิกตีนกเค้าหมายเอาชีวิตเช่นกัน เรื่องราวเหล่านี้ปรากฏในอุลูกชาดกในพระพุทธศาสนา ที่พระพุทธเจ้าทรงเล่าเรื่องราวเพื่อคลายความสงสัยแก่เหล่าภิกษุที่เห็นอีกาตายเกลื่อนในลานของอารมเวลาเช้า

เรื่องราวโดยย่อมีอยู่ว่า นานมาแล้ว เหล่านกทั้งหลายได้สรรหานกเพื่อเป็นราชาของเหล่านก นกเค้าได้ถูกเลือกเพื่อการนั้น แต่ยังไม่ทันจะได้แต่งตั้ง อีกาก็มาพอดี กล่าวติเตียนนกเค้าไปว่า ขนาดยังไม่โกรธหน้าตาก็เป็นอย่างนี้ แล้วถ้าโกรธล่ะ เท่านั้นเองนกเค้าก็โกรธจัด จึงผูกพยาบาทนับแต่นั้นและไล่จิกตีอีกากระทั่งถึงทุกวันนี้

เรื่องนี้เด่นชัดในวรรณกรรมอินเดียเก่าแก่ชื่อ "ปัญจตันตระ"

เนื้อความในส่วนของมูลเหตุการเป็นศัตรูกันเล่าโดยสังเขปคือ นกทั้งหลายได้มาประชุมกันและกล่าวทุกข์เรื่องที่พญาครุฑได้ละเลยพวกตน ปล่อยให้เหล่านักล่าและนายพรานมาทำร้ายพวกตนได้ตามใจชอบ จึงปรึกษากันว่าจะหาราชาองค์ใหม่ และก็ได้เลือกนกเค้า ระหว่างนั้นอีกาบินผ่านมาจึงกล่าวไม่เห็นด้วย อ้างว่านกเค้านั้นโฉดและน่าเกลียดและดูออกจะเขลาไปเสียหน่อยที่จะเลือกราชาองค์ใหม่ขณะที่พญาครุฑยังอยู่ พร้อมทั้งเล่านิทานสองเรื่องให้บรรดานกในที่นั้นฟังให้คล้อยตาม นกทั้งหลายเห็นด้วยเลยบินจากไป ฝ่ายนกเค้าที่รอการแต่งตั้งก็ถามภรรยาว่าทำไมถึงล่าช้า ได้คำตอบว่ามีกามาขัดเสียแล้ว นกเค้าจึงโกรธ กล่าวไปว่าตนไปทำอะไรไว้ให้หรือถึงทำกับตนเยี่ยงนั้น แล้วก็กล่าวผูกพยาบาทถึงขั้นวงศ์วานตั้งแต่นั้นมา

ยังมีนิทานพื้นบ้านเขมรที่เล่าแตกต่างออกไปจากนี้ เรื่องราวได้เกิดขึ้นในสมัยอีกามิได้มีสีดำและนกเค้า(นกแสก)ก็มิได้หากินกลางคืน

เรื่องราวมีอยู่ว่า เมื่อก่อนนั้น อีกาและนกเค้าผู้มีขนสีขาวสะอาดนั้นเป็นสหายกัน ทั้งคู่จะแวะเยี่ยมเยียนทักทายกันเสมอ วันหนึ่งอีกาบินเข้าไปในป่าที่ไม่เคยไปมาก่อน และพบเข้ากับบ่อน้ำประหลาดบ่อหนึ่ง น้ำในบ่อมีสีดำข้น เรียกว่าเป็นบ่อหมึกก็ว่าได้ จึงเกิดความคิดว่า จะใช้น้ำในบ่อนี้นี่แหละแต่งสีขน แล้วก็ได้ชวนชวนนกเค้าไปแต่งขนด้วยกัน นกเค้าก็ยินดีตามไปด้วย ถึงบ่อก็ลงเกาะคอนไม้ อีกาเลือกที่จะแต่งขนให้นกเค้าก่อน โดยให้นกเค้าแต่งขนให้ตนในภายหลัง เมื่อขนของตัวเองถูกแต่งวาดลวดลายอย่างงดงามแล้ว(งามจริงๆ เพราะเป็นขนที่นุ่มละเอียดด้วยกระมัง) ก็พอใจเป็นอย่างยิ่ง แต่นกเค้านั้นโฉด กลับเกิดความเกียจคร้านที่จะแต่งขนให้สหายขึ้นมาในทันใด จึงผลักสหายตกบ่อและบินหนีไป ฝ่ายอีกาผู้ซึ่งตอนนี้ได้กลายเป็นสีดำทั้งตัวก็โกรธจัด พอขึ้นจากบ่อได้ก็ไล่ตามนกเค้าไปหมายเอาชีวิตในทันที นับแต่นั้นอีกาจึงมีตัวสีดำและไล่จิกตีนกเค้าจนถึงทุกวันนี้ ส่วนนกเค้า(นกแสก)ก็ต้องหลบไปหากินกลางคืน

เห็นข้อแตกต่างคือ ในอินเดียนั้นเรื่องเล่ามาจากที่อีกาถูกกระทำ(กลางคืน) ส่วนแถวบ้านมาจากอีกาเป็นฝ่ายกระทำ(กลางวัน)

ผมเองยังไม่เคยมีโอกาสได้เห็นเหตุการณ์ไล่ตีกันของนกทั้งสอง แค่เกือบได้เห็นแต่มันไปกันลับตาแล้วเสียก่อน (อีกาไล่กวดนกแสก) มีแต่พี่ๆน้องๆที่เห็นมัน บอกว่าน่าตื่นเต้นเสียนี่กระไร (ซาดิสม์ เอิ๊ก เอิ๊ก)

ต่อไปนี้เป็นนิทานในแบบร้องกรอง เพิ่งฝึกแต่งครับ ลองอ่านดู